Domates Güvesi ile Nasıl Mücadele Edilir?

Domates yetiştiriciliğinde en büyük tehlikelerden biri domates güvesidir. Bu zararlı böcek, hem tarlada hem de serada ürüne çok büyük zarar verir. Mücadele edilmezse %50 ile %100 arasında ürün kaybına yol açar. Bu rehber, domates güvesini tanımanız ve onunla doğru şekilde mücadele etmeniz için hazırlanmıştır.

Domates Güvesi Nedir?

Domates Güvesi(Tuta absoluta) ile doğru mücadele için önce düşmanı tanımak gerekir.

Ergin Güve: Boyu 6 mm, kanat açıklığı 10 mm civarındadır. Gümüşi gri ve kahverengimsidir. Ön kanatlarında küçük siyah noktalar bulunur. İnce uzun antenleri vardır. Gece hareketlidir, gündüzleri yaprak aralarında saklanır.
Yumurta: Çok küçüktür (0.4 mm). Krem veya açık sarı renklidir. Dişiler yumurtaları yaprakların altına, tomurcuklara veya yeşil domateslere bırakır. Bir dişi 260 adede kadar yumurta üretebilir. Yumurtalar 4-5 günde açılır.
Tırtıl (Larva): Yumurtadan çıkan larva beyazımsı renklidir ve başı siyahtır. Büyüdükçe boyu 8 mm'ye ulaşır. Rengi yeşile, daha sonra da pembemsi bir tona döner. Boynunun altındaki koyu ince çizgi en belirgin özelliğidir.
Pupa: Boyu 6 mm ve açık kahverengidir. Bu evreyi toprakta veya bitkide geçirir.

Sıcak bölgelerde (Akdeniz iklimi) yılda 10-12 döl verebilir.

Bitkideki Zararı ve Belirtileri

Güvenin larvaları (tırtılları) domatesin kökleri hariç her yerini yer.

Yaprak Zararı: Larvalar yaprağın içine girer. Yaprağın iki zarı arasında galeriler açar. Bu galeriler şeffaf boşluklar şeklinde görünür. Daha sonra bu kısımlar kahverengiye döner ve kurur. Galerilerin içinde siyah renkli, talaş gibi pislikler görürsünüz. Yoğun zararda bitki tamamen kuruyabilir.
Meyve Zararı: Zararlı, henüz olgunlaşmamış yeşil domatese sapın altından girer. Meyvenin her yerinde düzensiz galeriler açar. Delinen meyvede çürümeler başlar. Ürün pazar değerini tamamen kaybeder.

Konukçu Bitkiler (Güvenin Yaşadığı Diğer Bitkiler)

Ana hedefi domatestir. Ancak güve başka bitkilerde de yaşar.

Kültür Bitkileri: Patlıcan, patates (sadece yeşil kısımlarında), pepino ve altınçilek.
Yabancı Otlar: Köpek üzümü, tarla sarmaşığı, sirken, şeytan elması, fener otu, horozibiği, kanyaş ve domuz pıtrağı.

Mücadele Yöntemleri

Domates güvesi ile başa çıkmak için tek bir yöntem yetmez. Bütün yöntemleri bir arada kullanmalısınız.

Kültürel Önlemler

Tarlaya kesinlikle temiz, hastalıksız fide dikin.

Tarlada veya serada zararlı bulaşmış yaprak, meyve ve bitkileri hemen söküp yok edin.

Tarlanın çevresindeki yabancı otları temizleyin.

Hasat bittikten sonra tarlada kalan bitki artıklarını mutlaka imha edin.

Ürün nöbeti yapın. Domatesin arkasından bu güvenin sevmediği başka ürünler ekin.

Hasattan sonra tarlayı derin sürün. Böylece topraktaki pupalar ölür.

Seralarda çift kapı kullanın. Havalandırma pencerelerine güvenin geçemeyeceği kadar ince tül çekin.

Biyoteknik Yöntemler

Seralarda güveleri yakalamak için tuzaklar kullanın. Feromon ve su içeren tuzaklar çok işe yarar.

Dekara 2 adet feromonlu su tuzağı veya 4 adet feromonlu ve ışıklı su tuzağı asın.

Tuzakları eşit aralıklarla, yerden 20-30 cm yükseğe koyun.

Tuzağın içindeki suya biraz sıvı yağ veya kokusuz deterjan damlatın. Böylece suya düşen güve bir daha çıkamaz. Suyu azaldıkça üstüne su ekleyin.

Biyolojik Mücadele

Doğal düşmanları kullanarak doğayı koruyun. Ülkemizde domates güvesini yiyen faydalı böcekler vardır. Bunlardan en önemlisi Nesidiocoris tenuis adlı avcı böcektir.

Özellikle Ege ve Akdeniz'deki seralarda metrekareye 2 adet avcı böcek salabilirsiniz. Bu böcekler güvenin yumurtalarını ve tırtıllarını yerler. İlaç kullanmanız gerekirse, bu faydalı böcekleri öldürmeyen ürünleri seçmeye dikkat edin.

Fiziksel Mücadele

Bulaşık seralarda yeni üretime başlamadan önce toprak solarizasyonu yapın. Güneşin ısısı toprağın altındaki pupaları yok etmek için çok etkilidir.

Kimyasal Mücadele

İlaçlamaya karar vermek için önce seradaki zararlı böcek ve faydalı böcek sayısını gözlemlemelisiniz. Bunun için tarlada sayım yapın. 100 adet bitkiyi inceleyin. Eğer 100 bitkiden 3'ünde yumurta veya larva görürseniz ilaçlamaya karar verebilirsiniz. İlaçlama yaptıktan 5-6 gün sonra tarlayı tekrar kontrol edin. Zararlı böcekler devam ediyorsa ilaçlamayı tekrarlayabilirsiniz. Kullanılacak olan domates güvesi ilaçları ve dozları, ilgili yönetmeliklere ve etiket tavsiyelerine tam olarak uygun şekilde seçilmelidir.