Bir Fikir Adamının Ardından: Cemil Meriç'i Anmak

"Bu ülke bir fikir çölüdür."
Bu çölün ortasında, bir vaha gibiydi Cemil Meriç. Düşüncenin, kelamın ve kelimenin haysiyetini omuzlarında taşıdı. Karanlığa karşı bir mum değil, bir meşale yaktı. Ve o meşale hâlâ yanıyor...

13 Haziran 1987’de gözlerini bu dünyaya kapadığında, sadece bir fikir adamını değil; bir devri, bir hafızayı, bir irfan medeniyetini uğurladık. O, ömrünü körlüğün fiziki karanlığında ama zihnin en aydınlık mahfillerinde geçirdi. Gözlerini kaybetti ama hakikatin gözünü kazandı.

> “Mağaradakiler karanlıkta doğdular, karanlıkta ölecekler. Çünkü güneşi inkâr ediyorlar.”

Cemil Meriç, bu çağın hakikatten kaçışını, kimliksizliğini ve sahte aydınlarını teşhir eden bir aynaydı. Onu sadece kitaplarıyla değil, haykırışıyla, vakar dolu susuşlarıyla ve en önemlisi 'düşünme ahlâkı'yla hatırlamak gerekir.

Düşünmek onda bir mücadeleydi. Kalemi kılıç gibiydi. Her cümlesi, içtimai ve fikrî atalete karşı bir başkaldırıydı. “İdeolojiler idrakimize giydirilmiş deli gömlekleridir.” diyerek, zihniyet zincirlerini kırmayı teklif etti bize.

Cemil Meriç, bu toprakların garip aydınıydı. Ne tam doğulu, ne tam batılı… Ama ikisini de bilen, ikisini de eleştiren bir "fikrin işçisiydi". Kendini şöyle tanımlıyordu:

> “Benim hayatım, hayır demekle geçti. İrademle ördüğüm bir yalnızlık kalesinde yaşadım.”

Ve bu yalnızlık, sıradan bir yalnızlık değildi. Hakikati, kalabalıkların değil, vicdanın sesiyle savunmanın yalnızlığıydı. O yüzden bugünün kalabalık fakat hakikatsiz zamanlarında, Cemil Meriç’in sesi hâlâ ihtiyaç duyulan bir sestir.

O, sustuğu yerden bile konuşmaya devam edenlerden. Çünkü fikir adamları ölmez, susmaz. Onlar, her nesilde bir başka kelimeyle dirilir.

Bugün, Cemil Meriç’in vefatının yıl dönümünde, onu sadece hatırlamıyor; onu anlamaya, onunla yüzleşmeye ve onun açtığı fikir kapısından geçmeye davet ediyoruz kendimizi.

> “Kitap, en güzel dosttur; çünkü geçmişin sesidir o. Ölüler konuşamaz derler, kitap okuyanlar ölülerle konuşur.”

Ruhu şâd olsun.
Cemil Meriç, fikirleriyle aramızda yaşamaya devam ediyor...

Cemil Meriç (12 Aralık 1916 – 13 Haziran 1987)

Şeyda GÖKTEN